Niezwykle ciasny układ poczwórny. Jak cztery gwiazdy w Układzie Słonecznym

4 marca 2026, 09:17

Zespół naukowy z Węgier, Czech, Słowacji, USA i Chin odkrył najbardziej kompaktowy poczwórny układ gwiazd typu 3+1. TIC 120362137 składa się z zaćmieniowego układu podwójnego o okresie 3,28 dnia – czyli takiego układu dwóch gwiazd, w którym z ziemskiego punktu widzenia gwiazdy powodują swoje zaćmienia. Układ ten co 51,3 doby ulega zaćmieniu przez trzecią gwiazdę. A wokół tej trójki krąży jeszcze jedna gwiazda. Wszystkie gwiazdy znajdują się niezwykle blisko siebie.



Do Gdańska wróciło niezwykłe dzieło sztuki – bursztynowa armatka z XVII wieku

2 marca 2026, 10:03

Do Gdańska wrócił niezwykły zabytek – jedna z dwóch istniejących XVII-wiecznych bursztynowych armatek. Wspaniałe dzieło sztuki niemal na pewno powstało około 1660 roku, a jego twórcą jest słynny Michael Schödelook, jeden z najwybitniejszych bursztynników XVII wieku.


Wykrywacz neutrin IceCube będzie jeszcze bardziej czuły

24 lutego 2026, 19:24

Tak wygląda lodowa otchłań o głębokości 2,5 kilometra i opuszczany do niej zestaw czujników optycznych. Zastanawiacie się gdzie, kto i po co robi takie rzeczy? Odpowiedź krótka: na biegunie południowym w stacji Amundsen-Scott, zespół odpowiedzialny za rozbudowę IceCube, aby wykrywać neutrina. A odpowiedź dłuższa jest... no cóż, nieco dłuższa.


Starożytna bakteria oporna na nowoczesne antybiotyki znaleziona w rumuńskiej jaskini

17 lutego 2026, 16:36

Jaskinia Lodowa Scarisoara w Rumunii to jedno z najbardziej intensywnie badanych jaskiń lodowych na świecie. Znajdujące się tam pokłady lodu mają około 100 000 metrów sześciennych objętości, a najstarsza warstwa pochodzi sprzed około 13 000 lat, co czyni je jednymi z najstarszych i największych tego typu struktur. Dla mikrobiologów to kapsuła czasu. Naukowcy z Akademii Rumuńskiej, Universidad de Antofagasta w Chile oraz Uniwersytetu w Bukareszcie pobrali próbki lodu, przeprowadzili sekwencjonowanie znalezionych tam mikroorganizmów i uzyskali wyniki, które zaskoczyły nawet ich.


Prawdziwe oblicze endometriozy. Współwystępuje z nią 661 innych chorób

16 lutego 2026, 09:13

Analiza dokumentacji medycznej olbrzymiej liczby kobiet cierpiących na endometriozę wykazała, że z chorobą tą współwystępuje aż 661 innych chorób i są to schorzenia z niemal wszystkich kategorii wymienianych w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD). Chorób współwystępujących jest więc znacznie więcej, niż sądzono, co pokazuje, jak bardzo złożona i dewastująca organizm oraz życie kobiety jest endometrioza.


Sztuczna inteligencja pomogła rozszyfrować zagadkę tajemniczego zabytku

13 lutego 2026, 16:21

W zbiorach Het Romeins Museum od lat znajduje się zagadkowy fragment białego wapienia. Pokryty geometrycznym wzorem, pozostawał tajemnicą dla archeologów: czy był planszą do gry elementem architektonicznym, rysunkiem technicznym, a może czymś zupełnie innym? Odpowiedź przyszła dzięki połączeniu archeologii i sztucznej inteligencji.


Niezwykły masowy grób z pogranicza wikingów i Anglosasów. Wśród ofiar olbrzym po trepanacji

12 lutego 2026, 10:07

Studenci i wykładowcy archeologii, który na obrzeżach Cambridge prowadzili treningowe wykopaliska, trafili na masowy grób ofiar bitwy lub egzekucji. Pochodzi on z około IX wieku, gdy Cambridgeshire było płonącym pograniczem między rządzonym przez Anglosasów królestwem Mercji, a podbitym w 870 roku przez wikingów królestwem Anglii Wschodniej. Podbój rozpoczął się w 865 roku, gdy armia Ivara bez Kości – syna Ragnara Lodbroka – złożona w większości z Duńczyków, rozpoczęła trwającą 13 lat inwazję. W historiografii angielskiej najeźdźcy znani są jako Wielka Armia Pogan.


W Twoim mózgu krążą zombosomy. Mogą przyczyniać się do choroby Parkinsona

11 lutego 2026, 10:07

Komunikacja między komórkami nerwowymi to fundamentem rozwoju i funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego. Tradycyjnie skupiano się na synapsach i neuroprzekaźnikach jako głównych mediatorach sygnałów między neuronami. Jednak coraz więcej dowodów wskazuje, że pęcherzyki zewnętrzkomórkowe (EV) — mikroskopijne „baloniki” uwalniane przez komórki — odgrywają kluczową rolę w przekazywaniu informacji molekularnej w kontekście rozwoju mózgu i chorób neurodegeneracyjnych.


Otyłość zabija. Co dziesiąta śmierć od zakażenia na świecie może być z nią związana

10 lutego 2026, 17:06

Osoby otyłe są narażone na znacznie wyższe ryzyko hospitalizacji lub zgonu w wyniku infekcji niż osoby o prawidłowej masie ciała, czytamy na łamach The Lancet. Naukowcy z University College London, Uniwersytetów w Helsinkach, Skövde oraz innych ośrodków z Finlandii i Wielkiej Brytanii przeanalizowali dane ponad 540 000 osób, śledząc ich losy przez 13-14 lat. Odkryli, że nadmierna masa ciała zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu praktycznie każdego typu infekcji – od bakteryjnych i wirusowych, po pasożytnicze i grzybicze.


W Czechach pojawił się zielony lód

10 lutego 2026, 11:19

Oto bardzo rzadki widok, zielony lód. Pojawił się na jeziorze Lipno na południu Czech, a dzięki pracy naukowców z Centrum Biologii Czeskiej Akademii Nauk, jest to jedno z najlepiej udokumentowanych zjawisk tego typu.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy